Architektura
dobrego
sąsiedztwa

Opracowane dla Skanska przez:
dr Katarzyna Sztop-Rutkowska, Fundacja SocLab, Wydział Socjologii UwB

Czy można zaprojektować dobre sąsiedztwo?

Relacje między sąsiadami powstają z czasem. Architektura ich nie stworzy, ale może sprawić, że łatwiej będzie się spotkać, zatrzymać na chwilę, zamienić kilka słów – albo przeciwnie: skutecznie się mijać.

Jakie elementy architektury pomagają „budować” dobre sąsiedztwo? Co sprawia, że osoby mieszkające za ścianą mogą się polubić – lub przeciwnie? I wreszcie: czy relacje sąsiedzkie są nam w ogóle potrzebne?

POBIERZ PRZEWODNIK

Sąsiedztwo wraca. Ale niekoniecznie takie, jak je pamiętamy

Przez lata sąsiedztwo mogło wydawać się tematem z poprzedniej epoki – gdzieś pomiędzy wspólnotą z serialu „Dom” a groteską „Alternatyw 4”.

Tymczasem dziś wraca do rozmowy o tym, jak chcemy mieszkać w miastach i jaką rolę odgrywają relacje z osobami, które są fizycznie najbliżej nas – czasem dosłownie za ścianą.

Jednocześnie najpowszechniejszą formą sąsiedzkich kontaktów pozostają krótkie rozmowy i codzienna kurtuazja – 88 proc. badanych deklaruje, że w miarę możliwości nawiązuje kontakty z sąsiadami i z nimi rozmawia.

W badaniach CBOS z 2024 roku 80 proc. Polaków deklaruje, że ma dobrych sąsiadów, na których w razie potrzeby mogłoby liczyć.


Neuroarchitektura: zanim zaczniemy rozmawiać, musimy czuć się dobrze

Gotowość do nawiązywania kontaktu łatwiej pojawia się wtedy, gdy dobrze czujemy się w danym miejscu. Nie zawsze zdajemy sobie sprawę, jak wiele elementów przestrzeni wpływa na sposób, w jaki ją odbieramy. Znaczenie mają nie tylko zieleń, naturalne materiały czy dostęp do światła dziennego, ale również czytelny układ przestrzenny, odpowiednia akustyka i możliwość łatwego zorientowania się w otoczeniu.

Przestrzenie chaotyczne lub trudne do odczytania mogą zwiększać poczucie niepewności i wymagać od naszego mózgu większego wysiłku, nawet jeśli nie jesteśmy w stanie świadomie tego nazwać. Podobnie działa nadmierny hałas – może skracać czas przebywania w danym miejscu i zniechęcać do kontaktu z innymi.

Jest to jednak tylko pierwszym krokiem. Można zaprojektować dziedziniec, ale nie da się zaprojektować rozmowy. Można stworzyć klub mieszkańca, ale nie zagwarantować, że będzie tętnił życiem. Można ułatwić przypadkowe spotkania, ale nie zmusić ludzi do budowania relacji.

Architektura może tworzyć warunki sprzyjające nawiązywaniu relacji – albo je utrudniać

Jak projektować miejsca, w których dobrze mieszka się obok siebie?

Przygotowany przez nas Przewodnik łączy badania społeczne, architekturę i urbanistykę, ale też pokazuje konkretne rozwiązania. Chcąc pobrać przewodnik wypełnij formularz.

Pobierz przewodnik

Wypełnij formularz, aby otrzymać przewodnik, który zostanie wysłany na podany adres e-mail.